زنان و عکاسی جنگ در جهان بررسی شد

در ادامه سلسله برنامه‌های 10 روز با عکاسان ایران، نشست "زنان و عکاسی جنگ در جهان" با حضور دکتر مریم کهوند و اسماعیل عباسی، در خانه هنرمندان ایران برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی ششمین همایش  10 روز با عکاسان نشست "زنان و عکاسی جنگ در جهان" با نگاهی به مباحث میان‌رشته‌ای و نقش زنان در عکاسی جنگ عصر روز پنج‌شنبه 16 آذرماه در سالن شهناز برگزار شد.

در این نشست، اسماعیل عباسی، عکاس، مترجم، نویسنده و مدرس دانشگاه به آغاز بحث پرداخت. او در ابتدا به طرح سؤالی درباره دلیل جداسازی زنان عکاس جنگ پرداخت و گفت: آیا جداسازی زنان عکاس خود شبهه تفکیک جنسیتی و نگاهی در این راستا را به دنبال ندارد؟

مریم کهوند، طراح گرافیک و مدرس دانشگاه در پاسخ به این سؤال بیان کرد: فارغ از مسائل جنسیتی و فمینیستی باید به اصل تفاوت زن و مرد که امروز کاملاً مشخص شده است، اذعان کنیم. یکی از مباحث فرهنگ دیداری این است که یک عکاس و مخاطب وی زمانی که تصویری را مشاهده می‌کنند، تجارب و دیدگاه‌های خود را نیز با آن می‌آمیزند لذا ما نمی‌توانیم این تفاوت‌های دیدگاهی را نادیده بگیریم حتی اگر تفاوت‌های مدنظر ما به مسائل ساده بیولوژیکی محدود شود بازهم نمی‌توان مخالف تفاوت زن و مرد شد.

این مدرس دانشگاه تصریح کرد: به‌طور حتم تجربه عکاسی زنان و مردان مقوله‌ای متفاوت است این در حالی است که هرگز امکانات این دو جنسیت در جوامع برابر نبوده و از سوی دیگر تجربه دیدن در زنان نیز امری متفاوت است.

عباسی با اشاره به نقاط ضعف حاکم بر جامعه برای کمک به عکاسان زن، گفت: این مسئله قابل قبول است که در بسیاری از موارد زنان امکانات لازم را برای عکاسی دریافت نمی‌کنند اما به عکس این مسئله نیز در جامعه وجود دارد زیرا گاهی این تفاوت‌ها به نفع زنان شده است البته نمی‌توان از این مسئله نیز گذشت که باوجود تعداد زیاد عکاسان خوب و حرفه‌ای زن در جنگ ما باز هم اسم چندانی از آنان نمی‌شنویم و آنان را کمتر در صحنه تاریخ مشاهده می‌کنیم.

او ادامه داد: حال سؤال این است که چرا اغلب عکاسان زن در جنگ‌ها نادیده گرفته‌ شده‌اند و عموماً مردها به جامعه معرفی می‌شوند؟

کهوند در پاسخ به این سؤال اظهار کرد: به فاصله اندکی پس از اختراع دوربین، عکاسی جنگ آغاز شد. از جنگ کریمه که جزء نخستین موارد است و بحران چندانی در آن دیده نمی‌شود تا جنگ جهانی اول که خشونت در آن موج می‌زند، زنان پا به پای مردان در عرصه عکاسی حضور دارند. به عنوان مثال گرتا تارو در این جنگ حضور تا جایی که جان خود را نیز در جنگ از دست می‌دهد اما کمتر نامی از این دست زنان در تاریخ داریم.

او تاثیرگذاری دیدگاه‌های جامعه بر زنان عکاس را بدیهی خواند و افزود: بسیاری از زنان جنگ اذعان دارند که پس از ورود به این عرصه مجبور شده‌اند خود را شبیه به مردان کنند زیرا عموماً عکاسان مرد که در جنگ حضور دارند، با نگاهی قهرمانی دیده می‌شوند که جامعه کمتر در مورد زنان می‌تواند پذیرا باشد به همین خاطر اغلب در ناخودآگاه جمعی، دیدن یک زن در شمایل یک قهرمان و عکاس جنگ پذیرفته نیست.

عباسی با اشاره به تغییر روند زندگی زنان عکاس جنگ بیان کرد: کسانی چون لی میلر سال‌ها به‌عنوان مدل عرصه مد فعال بوده‌اند اما او به محض اینکه وارد عرصه عکاسی جنگ شد، کاملاً تغییر کرد و به سمتی فراسوی زنانگی سوق یافت.

در ادامه این جلسه تصاویری از آثار عکاسانی چون: گرتا تارو، چاپل، لی میلر، کاترین لروی و مگی استبر به نمایش درآمد و مباحثی درباره آثار آنان مباحثی مطرح شد.

کهوند درباره این سؤال که آیا نگاه زنان عکاس جنگ با مردان دارای تفاوتی است که در آثار قابل تشخیص باشد، گفت: به طور حتم فهم هر عکسی از نگاه مخاطب شکل می‌پذیرد البته ما مردان و زنان عکاسی را داریم که می‌توان در آثار آنان چیزی بر مبنای جنسیت آن‌ها درک کرد اما این امر تنها در برخی مواقع رخ می‌دهد.

او افزود: البته از نگاه دیگر نیز باید دید که تجربه هنرمندان دراین ‌باره چه می‌گوید. به عنوان مثال یکی از ادیتورهای عکس که با زنان عکاس بسیاری سروکار داشته، معتقد است که زنان عموماً معتقد به ‌عکس‌های جنسیت‌دار نیستند و به نمایشگاه‌های مختص زنان نمی‌روند اما به طور حتم هرگز نمی‌توان وضع زنان را نیز نادیده گرفت. به‌عنوان‌مثال وضعیت زنان عکاس جنگ در افغانستان بسیار متمایز از مردان بود زیرا آنان می‌توانستند وارد فضای خانه و درون زندگی مردم شوند البته در مورد مردان نیز به‌عنوان مثال در جنگ عراق شرایطی پیش آمد که برای زنان امکان‌پذیر نبود وارد آن شرایط شوند لذا این ظهورها و غیاب‌ها در مسئله عکاسی تأثیرگذار هستند.

کهوند با اشاره به تأثیرگذاری نگاه اجتماع بر زنان عکاس جنگ، در این باره گفت: بخشی از تصویری که زنان دارند، مربوط به نگاهی است که به آنان در اجتماع می‌شود لذا این عوامل باورهای ما را می‌سازد. درواقع این باور که جای زن در جبهه جنگ نیست هنوز هم در بسیاری از باورهای اجتماع وجود دارد که البته در شکل دادن به هویت زنان عکاس جنگ بی‌تأثیر نیست.

او در پاسخ به این سؤال که چرا کمتر در دنیا به زنان عکاس جنگ پرداخته‌شده است، گفت: در تمام دنیا، همواره شعار بسیار جلوتر از عمل پیش رفته است به همین خاطر حتی در جوامع پیشرفته نیز نگاه به زنان مردسالارانه است به‌نحوی‌ که اندک فیلم‌هایی که در این زمینه ساخته می‌شود نیز توسط مردها روایت ‌شده است.

کهوند با اشاره به متفاوت بودن انگیزه‌ها گفت: بسیاری از عکاسان زن گلایه دارند که چرا جامعه پرسش‌هایی نظیر اینکه چه احساسی از ترک خانه داشتید را مطرح می‌کند؟ برخی از آنان می‌گویند که جامعه، زنان عکاس جنگ را سرزنش می‌کنند که چرا فرزندان خود را رها کرده و به جنگ می‌روند لذا این نگاه نابرابر در دل مسئله نیز وجود دارد اما قطعاً نمی‌توان برای این امر انگیزه مشخصی را بیان کرد البته در انگیزه زنان گذشته، برای عکاسی جنگ، نگاه‌های ناب و زیبایی وجود داشته که نتیجه علاقه به عکاسی بوده است.

عباسی نیز در پایان این جلسه گفت: به‌طور حتم رفتن به جنگ برای هر فردی متفاوت از انگیزه‌های روزمره و انتخاب حرفه است لذا قطعاً می‌توان الگوهای این افراد را فراتر از روزمرگی دانست که البته در خانم‌ها این انگیزه‌ها قوی‌تر نیز هست.

 

تاریخ خبر: 1396/09/17